Alkohole są nie tylko używane jako surowiec, lecz również do celów okołoprodukcyjnych, np. do czyszczenia i dezynfekcji linii i pomieszczeń. Możliwość zastosowania wyłączenia spod opodatkowania – zwolnienia od akcyzy – zużywanych w powyższych celach alkoholi może więc w znacznym stopniu przyczynić się do ograniczenia kosztów produkcyjnych. W wielu jednak przypadkach, aby akcyza nie była płacona, konieczne jest spełnienie określonych warunków formalnych. W dalszej części artykułu przedstawione zostaną możliwości zastosowania wyłączeń spod opodatkowania, zwolnień akcyzowych, a także warunki, jakie muszą być spełnione, aby poszczególne instytucje mogły być skutecznie przez podatników stosowane.

Alkohol objęty akcyzą
      Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2008 r. Nr Poz., dalej zwana: „ustawa akcyzowa”) szczegółowo określa, jakie alkohole powinny być zaliczane do wyrobów akcyzowych. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy akcyzowej wyrobem akcyzowym jest m.in.:
• CN 2207 – Alkohol etylowy nieskażony o objętościowej mocy alkoholu 80% obj. lub większej; alkohol etylowy i pozostałe wyroby alkoholowe, o dowolnej mocy, skażone;
• CN 2208 – Alkohol etylowy nieskażony o objętościowej mocy alkoholu mniejszej niż 80% obj.; wódki, likiery i pozostałe napoje spirytusowe;
• bez względu na kod CN wyrobu zawierającego alkohol etylowy – Alkohol etylowy zawarty w wyrobach niebędących wyrobami akcyzowymi o rzeczywistej objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 1,2% obj.

      Wynika z tego, że wyrobem akcyzowym jest zarówno czysty alkohol, jak i ten, który jest zawarty w komponentach oraz wyrobach finalnych. W związku z powyższym pojawia się pytanie – Czy opodatkowanie podatkiem akcyzowym powinno obejmować zarówno etap nabycia spirytusu, komponentów, ich zużycia do produkcji lub innych celów nieprodukcyjnych, jak i sprzedaż wyrobów finalnych z zawartością alkoholu?

 Produkcja w składzie podatkowym
      Przepisy akcyzowe zawierają możliwość stosowania procedury zawieszonego poboru podatku akcyzowego. Jest to procedura powodująca, że – dopóki jest stosowana – powstający obowiązek podatkowy nie przekształca się w zobowiązanie akcyzowe, a więc nie powstaje zapłata podatku akcyzowego. Podmiotami uprawnionymi do stosowania tej procedury są przede wszystkim składy podatkowe, czyli wyznaczone miejsca, w których mogą być wykonywane określone czynności w ramach stosowanej procedury. Zasadą jest, iż produkcja wyrobów akcyzowych może odbywać się wyłącznie w składzie podatkowym. W tym miejscu należy wskazać, że ustawa  zawiera bardzo szeroką defi nicję produkcji alkoholu etylowego, która obejmuje następujące czynności:
• wytwarzanie,
• przetwarzanie,
• oczyszczanie,
• skażanie,
• odwadnianie alkoholu etylowego,
• rozlew.

     Jeżeli więc producent wyrobów kosmetycznych, np. sam wykonuje czynność skażania – to tym samym w rozumieniu przepisów akcyzowych dokonuje produkcji, a czynność ta może być wykonywana wyłącznie w składzie podatkowym. Jeżeli więc produkcja kosmetyków została umiejscowiona w składzie podatkowym, to tym samym dokonywane zakupy surowców alkoholowych, komponentów z zawartością alkoholu mogą bez przeszkód być dokonywane w ramach procedury zawieszonego poboru na podstawie dokumentów ADT, pod warunkiem oczywiście, że dostawcy są podmiotami uprawnionymi do dokonania wysyłki również w tej procedurze. Takie komponenty, jeżeli po wprowadzeniu do składu podatkowego będą zużywane do wyprodukowania innego wyrobu akcyzowego, tj. wyrobu kosmetycznego z zawartością alkoholu powyżej 1,2%, nie będą rodziły obowiązku zapłaty akcyzy z tytułu zużycia, bowiem czynność ta będzie jeszcze objęta procedurą zawieszonego poboru. Dopiero wyprowadzane ze składu podatkowego wyrobu finalnego z zawartością alkoholu poza procedurą zawieszonego poboru będą podlegać opodatkowaniu. I na moment wyprowadzenia konieczna będzie analiza, czy możliwe jest zastosowanie do wyrobu finalnego zwolnienia od podatku akcyzowego. O funkcjonujących obecnie zwolnieniach dla wyrobów finalnych będzie mowa w drugiej części artykułu.
      Natomiast w sytuacji, gdy surowce alkoholowe lub komponenty z zawartością alkoholu będą zużywane do produkcji wyrobów finalnych bez zawartości alkoholu (poniżej 1,2% czystego alkoholu), to momentem opodatkowania będzie występujące zużycie do produkcji. I na ten moment ustalane będzie ewentualne zobowiązanie akcyzowe, gdy nie będzie możliwości zastosowania zwolnienia akcyzowego.
      W praktyce może pojawić się także sytuacja, w której skład podatkowy nabędzie surowiec alkoholowy lub komponent z zawartością alkoholu poza procedurą zawieszonego poboru z zapłaconą akcyzą. Wówczas na podstawie art. 21 ustawy akcyzowej możliwe jest obniżenie kwoty akcyzy należnej od danych wyrobów akcyzowych wyprodukowanych w składzie podatkowym o akcyzę zapłaconą od zużytych do ich wyprodukowania składników również będących wyrobami akcyzowymi. Takie brzmienie tego przepisu obowiązuje od dnia 1 września 2010 r. i stanowi znaczne ograniczenie uprzednio obowiązującej zasady. Wcześniej można było obniżyć należną akcyzę od wyprodukowanych wyrobów akcyzowych o akcyzę zapłaconą od zużytych do ich wyprodukowania innych wyrobów akcyzowych, które niekoniecznie musiały wprost stanowić składnik wyprodukowanego wyrobu. To powodowało, iż możliwe było obniżenie należnej akcyzy od produkowanych kosmetyków o akcyzę np. zapłaconą od energii elektrycznej zużywanej do produkcji. Od dnia 1 września 2010 r. takiej możliwości już nie ma, bowiem energia, mimo że nadal jest zużywana przy produkcji kosmetyków, nie stanowi składnika produkowanego kosmetyku. Możliwe jest więc tylko obniżenie należnej akcyzy od produkowanych kosmetyków wyłącznie o akcyzę zapłaconą od komponentów wchodzących w skład wyrobu finalnego.

Kontrolą Urzędu Celnego objęte są naczynia, w których jest przechowywany alkohol etylowy oraz środki skażające lub substancje skażające. Obejmuje ona również prawidłowość ich oznaczenia napisami wskazującymi na rodzaj alkoholu etylowego oraz środków skażających lub substancji skażających, a jeżeli naczyniami tymi są beczki – także numerami oraz tarą.

 Produkcja na zwolnieniu – bez składu podatkowego
     W praktyce jednak bardzo często producenci kosmetyków nie prowadzą składów podatkowych, gdyż np. nie wykonują samodzielnie czynności skażania, a dokonywane przez nich nabycie komponentów z zawartością alkoholu następuje w trybie zwolnienia od akcyzy lub też istnieje określona przepisami relacja między akcyzą płaconą od komponentów, a akcyzą należną od wyprodukowanych wyrobów.
      Przepis art. 47 ustawy akcyzowej zakłada bowiem, iż możliwe jest produkowanie poza składem podatkowym wyrobów akcyzowych z wykorzystaniem wyłącznie wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie, pod warunkiem, że wyprodukowany wyrób jest również wyrobem akcyzowym zwolnionym od akcyzy ze względu na przeznaczenie. Możliwe jest także prowadzenie produkcji poza składem podatkowym z wykorzystaniem wyłącznie wyrobów akcyzowych, od których akcyza została zapłacona w wysokości równej lub wyższej od kwoty akcyzy przypadającej do zapłaty od wyprodukowanych wyrobów akcyzowych.
     W drugiej części artykułu zostaną zaprezentowane występujące na gruncie obecnie obowiązujących polskich przepisów akcyzowych zwolnienia od podatku akcyzowego.

Autor:  Teresa Sławińska-Choryło, Manager w zespole „VAT i akcyza” firmy Deloitte

Artykuł został opublikowany w magazynie "Przemysł Kosmetyczny" nr 2/2011

Źródło fot.: www.sxc.hu